Αρχική » Μεταπτυχιακές Σπουδές » Νέο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα "Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές"

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα "Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές"

Στόχος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος  «Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές» είναι η παραγωγή ενός επιστημονικού δυναμικού εξειδικευμένου σε θέματα πολιτισμού, τόσο στη συγχρονική όσο και στη διαχρονική τους διάσταση. Ο κινηματογράφος, οι εικαστικές και οι παραστατικές τέχνες, το θέατρο, η λογοτεχνία, η πόλη, ζητήματα φύλου, αναπαράστασης του σώματος και ηθικής της επικοινωνίας, προσεγγίζονται αυτοτελώς, αλλά και με στόχο να αναδειχθούν οι πολλαπλές μεταξύ τους συνάφειες. Το εργαστήριο Οπτικοακουστικών μέσων,  καθώς και το εργαστήριο Τεχνών και Πολιτιστικής διαχείρισης υποστηρίζουν τα μαθήματα προσφέροντας στους φοιτητές την απαραίτητη τεχνική κατάρτιση για κινηματογραφικές, θεατρικές, ραδιοφωνικές εφαρμογές.

Τα μαθήματα που θα ενεργοποιηθούν κατά το ακαδημαϊκό έτος 2018-19 είναι τα εξής:

Χειμερινό εξάμηνο

Μαθήματα:


Εισαγωγή στις Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές

Διδάσκοντες: Καλλιόπη Ρηγοπούλου, Δημήτρης Παπαχαραλάμπους

Τι άλλο είναι ο πολιτισμός από αυτό που ο άνθρωπος δεν ξεχνά (Μπρωντέλ). Γράφω την ιστορία μου για να μείνουν ανεξίτηλα (μήτε (…) τω χρόνω εξίτηλα γένηται) αυτά που έπραξαν οι άνθρωποι (Ηρόδοτος).

Οι  Πολιτισμικές Σπουδές και ευρύτερα οι σπουδές για τον πολιτισμό (είτε ακριβέστερα για τους πολιτισμούς) σε διάλογο με τις κινηματογραφικές σπουδές είναι το αντικείμενο του εισαγωγικού  αυτού μαθήματος. Οι πολιτισμικές σπουδές με την έννοια του στοχασμού για τον πολιτισμό και την δημιουργία σε κάθε της μορφή υπήρχαν πριν  να ονομαστούν. Η Σαπφώ, ο Πλάτων, ο Κομφούκιος, ο Σοφοκλής, ο Σαίξπηρ, ο Βαν Γκογκ, ο Μαρξ, ο Φρόυντ σκέφτονταν και έπρατταν για τον πολιτισμό και αυτό γινόταν (και γίνεται) στα πλαίσιο της φιλοσοφίας, της τέχνης, του πολιτικού και οικονομικού λόγου ή της ψυχανάλυσης. Οι σημερινές Πολιτισμικές Σπουδές, όπως έχουν ονομαστεί σε πανεπιστημιακά προγράμματα και στην σχετική βιβλιογραφία στον αγγλοσαξωνικό κυρίως χώρο (ξεκινώντας από το πανεπιστήμιο του Birmingham στην Αγγλία στα μέσα του 20ου αιώνα), συνιστούν μία προσπάθεια επανασύνδεσης της σκέψης για τον πολιτισμό/ούς με το πολιτικό και το οικονομικό αποστασιοποιημένα από τον οικονομισμό και τον ντετερμινισμό, αλλά και την ψυχανάλυση, αποκαλύπτοντας δρόμους της ετερότητας σε πολλά πεδία. Επιχειρούν δηλαδή να γεφυρώσουν ρήγματα που έχουν γεννήσει είτε οξύνει η δυτική λογοκρατία, ο καπιταλισμός, και οι πολλαπλές παραφυάδες τους και να ιδωθούν οι πολιτισμοί  έξω από τα καλούπια όπου τους έχει τοποθετήσει ο ευρωπαιοκεντρισμός και ευρύτερα ο δυτικός κανόνας.

Ο πολιτισμός δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τον χώρο και τον εκάστοτε χρόνο, από την ιδεολογία, την θρησκεία, την τελετουργία, την φυλή, το φύλο, την σεξουαλικότητα, την οικολογία, τις τροφικές συνήθειες, την οικονομία και φυσικά την καλλιτεχνική δημιουργία, διότι τις περιλαμβάνει. Ανάμεσα στις τέχνες το μάθημα αυτό δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον κινηματογράφο που είναι με μια έννοια προνομιακός εκφραστής των αφηγημάτων και των αποτιμήσεων για τον πολιτισμό. Από το ευρύτατο  φάσμα της συνάντησης του κινηματογράφου με τις σπουδές πολιτισμού θα επιλεγούν ιδέες και κυρίως εμβληματικές ταινίες που επικεντρώνονται στα ζητήματα της ταυτότητας και της ετερότητας, του διαλόγου δηλαδή ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό εγώ και στον άλλο, αλλά και στην αισθητική και πολιτική διαχείριση του παρελθόντος και του μέλλοντος. Οι σπουδαστές θα κληθούν  στις εργασίες τους να μελετήσουν και να ερμηνεύσουν συνδυαστικά χαρακτηριστικά κείμενα και ταινίες.

Το μάθημα θα πλαισιωθεί από (προαιρετικό) Εργαστήριο με θέμα: Οδηγίες διαχείρισης ιστοσελίδας για τον πολιτισμό.

Διδάσκων: Πέτρος Αλεξανδρής.


Ο Κινηματογράφος της παρατήρησης

Διδάσκουσα: Εύα Στεφανή

Στόχος του μαθήματος είναι η δημιουργία μικρών ντοκιμαντέρ που εμπνέονται από την μέθοδο του κινηματογράφου της παρατήρησης. Η προσέγγιση αυτή προτείνεται ως ένα μοντέλο απεικόνισης του πραγματικού που διακρίνεται από το δημοσιογραφικό ντοκιμαντέρ ή το ρεπορτάζ. Οι δημιουργοί του είδους δίνουν σημασία στην καταγραφή του απρόοπτου της ανθρώπινης συμπεριφοράς, σε μικρές τελετουργίες του καθημερινού βίου και στην εξωλεκτική επικοινωνία.  Η «πραγματικότητα» ανιχνεύεται μέσα από την μακρόχρονη παραμονή με τους ανθρώπους που κινηματογραφούνται με τους οποίους δημιουργούνται σχέσεις εγγύτητας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Οι σπουδαστές εξοικειώνονται με το θεωρητικό πλαίσιο της μεθόδου και μέσα από πρακτικές εφαρμογές καλούνται να δημιουργήσουν την δική τους ταινία.

Το μάθημα θα πλαισιωθεί από Εργαστήριο με θέμα: Μορφές αφήγησης στο Ντοκιμαντέρ: πρακτικές εφαρμογές.

Διδάσκων: Γιώργος Κραββαρίτης

 

Ζητήματα αρχείου και κινηματογραφοφιλίας

Διδάσκουσες: Μαρία Κομνηνού, Ιωάννα Αθανασάτου, Ιουλία Μέρμηγκα

Στο μάθημα γίνεται μια θεωρητική ανασκόπηση της έννοιας του αρχείου από την προσέγγιση του Derrida της Mary Anne Doane και επιχειρείται η σύνδεση με την προβληματική της χρονικότητας και της μνήμης. Συζητείται επίσης η προβληματική των αρχείων ως ψηφιακών βάσεων δεδομένων, ως μουσείων και ως χώρων για την ανάπτυξη της νέας κινηματογραφοφιλίας, στο Ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο. Σε ό,τι αφορά την κινηματογραφοφιλία, εξετάζεται η περιοδιολόγησή της, καθώς και η διασύνδεσή της με κινήματα όπως το Νέο Κύμα και ο κινηματογράφος του δημιουργού, και διερευνάται ο ρόλος της στο νέο ψηφιακό περιβάλλον με την επικράτηση δικτύων όπως το netflix. 

Το μάθημα θα πλαισιωθεί από Εργαστήριο με θέμα: Έμφυλες αναγνώσεις της τραγωδίας στον Κινηματογράφο.

Διδάσκουσα: Ιωάννα Αθανασάτου

 

Εαρινό εξάμηνο

Μαθήματα:


Αρχαία τραγωδία και σύγχρονο δράμα

Διδάσκοντες: Μυρτώ Ρήγου, Θωμάς Τσακαλάκης

Στο μάθημα θα εξεταστούν ζητήματα όπως η διαφορά τραγωδίας και δράματος, η αλήθεια ως μεταφορά, η σκηνή ως πολιτική απειλή, η σκηνή ως θεωρησιακό αντικείμενο, η έννοια της φαινομενικότητας, η αναζήτηση ταυτότητας. Θα μελετηθούν έργα της αρχαιότητας, της αναγέννησης, του ποιητικού θεάτρου, του θεάτρου του παραλόγου, και θα αναλυθούν οι ποικίλες αναπαραστάσεις τους στη σκηνή ή στον κινηματογράφο. Θα εξεταστούν εκλεκτικές συγγένειες μεταξύ ρευμάτων, συγγραφέων, έργων, και θα ιχνηλατηθούν διακειμενικές αναφορές, όπως και συνάφειες μεταξύ φιλοσοφικών ρευμάτων και καλλιτεχνικών επιλογών. Από τον Σοφοκλή στον Σαίξπηρ, από τον Σαίξπηρ στον Αρτώ και στον Μπέκετ, θα διερευνηθούν τα ερωτήματα που εγείρονται, καθώς και οι ποικίλες απαντήσεις που δίδονται, είτε από τα κείμενα είτε από σκηνής είτε μέσω του κινηματογραφικού φακού.

Το μάθημα θα πλαισιωθεί από Θεατρικό Εργαστήριο.

Διδάσκουσα: Ρούλα Πατεράκη

 

Ζητήματα καλλιτεχνικής δημιουργίας

Διδάσκουσα: Ευαγγελία Διαμαντοπούλου 

Η διερεύνηση ζητημάτων καλλιτεχνικής δημιουργίας πραγματοποιείται στο πεδίο των εικαστικών τεχνών. Σε μία πρώτη προσπάθεια γνωριμίας με την αφήγηση των εικόνων, οι μεταπτυχιακοί φοιτητές καλούνται να μελετήσουν ερμηνευτικές μεθόδους της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Προχωρώντας από την θεωρία στην πράξη, αξιοποιούνται οι θεωρίες και τα μεθοδολογικά εργαλεία, που προκύπτουν από αυτές, για την ανάλυση τέχνεργων του 20ου και του 21ου αιώνα, με αναφορά: α) στην μαρτυρία-αφήγηση ως προς τον χώρο, τον χρόνο, τα πρόσωπα και την δράση και β) στην περιπέτεια της δημιουργίας, την εικαστική σκηνοθεσία, τις τεχνικές και τα υλικά κατασκευής. Προς αυτή την κατεύθυνση και για την ασφαλή παρακολούθηση της καλλιτεχνικής συνέχειας, επιλέγονται δημιουργοί που εκπροσωπούν τόσο την γενιά του ’30 όσο και τους πρωτοπόρους της γενιάς του ’70 καθώς και τους ενεργούς καλλιτέχνες της εποχής μας.

 

Ανάλυση λογοτεχνικού κειμένου

Διδάσκουσα: Έλλη Φιλοκύπρου

Ο στόχος της διερεύνησης είναι διττός: αφενός να μελετήσουν οι φοιτητές σημαντικά λογοτεχνικά κείμενα, αφετέρου να εφοδιαστούν με τα απαραίτητα εργαλεία για το ξεκλείδωμα της ‘δύσκολης’ μοντέρνας λογοτεχνίας. Η προσωπική ματιά και ευαισθησία του αναγνώστη λειτουργούν αληθινά μόνο όταν προϋποτίθεται η γνώση του κοινωνικοϊστορικού και ιδεολογικού γίγνεσθαι μέσα στο οποίο έχει παραχθεί το έργο, αλλά και των μεθόδων με τις οποίες μπορεί να προσεγγιστεί. Προκειμένου να έχουμε τη δυνατότητα να συζητήσουμε ποικίλες όψεις του λογοτεχνικού γίγνεσθαι, όπως: τη σχέση της λογοτεχνίας με την κοινωνία, τη σχέση της λογοτεχνίας με άλλες τέχνες, τις εσωτερικές διεργασίες τις οποίες προϋποθέτει αλλά και προκαλεί το λογοτεχνικό έργο, επικεντρωνόμαστε είτε σε κάποιο λογοτεχνικό ρεύμα είτε σε έναν λογοτέχνη είτε σε μία ιστορική περίοδο.

 

Κανονισμός Σπουδών Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών  «Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές»